Wdrażanie do praktyki klinicznej programu powszechnych badań przesiewowych słuchu u noworodków wymusza potrzebę wczesnej diagnozy w 3–4 miesiącu życia. Niewątpliwie jest to ogromne wyzwanie dla audiologa, ale może być zarazem dla niego źródłem największej satysfakcji. Pomimo że największe znaczenie we wczesnej diagnostyce słuchu u małych dzieci mają metody obiektywne, to jednak należy dążyć do tego, aby jak najszybciej wykonać również badanie behawioralne metodą dopasowaną do wieku dziecka. Te dwa rodzaje badań wzajemnie się uzupełniają i pozwalają realizować w praktyce zasadę cross checking.

Metody behawioralne są stosowane u małych dzieci do oceny słuchu oraz reakcji dzieci na dźwięki. W zależności od wieku dziecka powinny być stosowane określone metody badań, a procedura badania powinna być zdeterminowana taką odpowiedzią dziecka, która jest możliwa do uzyskania. W tabeli 1 przedstawiono reakcje dzieci w różnym wieku na dźwięki o różnej intensywności.

Badania słuchu powinno się przeprowadzać w naturalnych, niewielkich, możliwie cichych, ciepłych pomieszczeniach, w których nie znajduje się zbyt dużo atrakcyjnych dla dziecka zabawek, absorbujących jego uwagę. Badania te są łatwe i tanie, ale wymagają dobrze przygotowanego i doświadczonego personelu wykonującego badanie. Przyjmuje się, że błąd tych badań wynosi od 2 do 19%. W badaniach należy uwzględnić wpływ procesu habituacji, który może wystąpić przy częstym powtarzaniu tego samego sygnału. Próg reakcji behewioralych na dźwięk obniża się w 2–3 r.ż.

W ocenie słuchu u dzieci można stosować następujące rodzaje badań behawioralnych lub audiometrycznych:
– behawioralne badania orientacyjne,
– badania audiometryczne uwarunkowywane (wspomagane) bodźcem wzrokowym lub dotykowym,
– audiometrię zabawową.

Tabela 1. Reakcje słuchowe u dziecka w wieku od 0 do 24 miesiąca życia w zależności od intensywności dźwięku.

Orientacyjne badania słuchu u noworodków
Celem tych badań jest ocena występowania takich odruchów, jak: odruch uszno-powiekowy, odruch budzenia, zahamowanie aktywności ruchowej w obecności bodźców dźwiękowych lub innych reakcji, np. przyspieszenie oddechu, ruchy gałek ocznych, pobudzenie ruchowe. W badaniach tych można stosować różnego rodzaju źródła dźwięku o intensywnościach nadprogowych. Mogą to być gwizdki, dzwonki, czynele, bęben oraz skalowane generatory szumu wąskopasmowego lub tonu modulowanego częstotliwościowo. Próg odruchu uszno-powiekowego zawiera się w granicach od 105 do 115 dB w zakresie częstotliwości od 500 do 4000 Hz. Należy jednak podkreślić, że odruch ten może być wywołany przy takich samych poziomach u dzieci z uszkodzeniem słuchu typu ślimakowego, co oznacza, że nie w każdym przypadku obecność odruchu świadczy o normalnym słuchu dziecka. Próg odruchu budzenia bada się u dzieci podczas niezbyt głębokiego snu. Dzieci z prawidłowym słuchem budzą się przy poziomach w granicach od 70 do 75 dB.

Orientacyjne badania słuchu u niemowląt (powyżej 6. miesiąca życia)
W badaniach tych ocenia się reakcję zwracania się dziecka w kierunku, z którego nadawany jest dźwięk. Można wykorzystywać dźwięki powstające z potrząsania grzechotek, uderzania łyżeczką o kubek porcelanowy, zgniatania bibułki lub bodźce prezentowane z generatorów szumu wąskopasmowego lub tonu modulowanego częstotliwościowo.

Badania audiometryczne uwarunkowywane bodźcem wzrokowym – VRA (ang. visual reinforcement audiometry)
jest badaniem przeznaczonym dla dzieci w wieku od 1 do 2, a nawet 3 lat. Jego przebieg oparty jest na zasadzie: bodziec›reakcja›nagroda. Dziecko jest uwarunkowywane w taki sposób, aby zwrot głowy dokonywał się w odpowiedzi na prezentowany bodziec dźwiękowy. Badanie nie polega na lokalizowaniu dźwięku, ale na ocenie, czy dziecko zwraca się na sygnał akustyczny w jednym kierunku. Reakcja odruchowa na dźwięk jest wzmacniana bodźcem wzrokowym przez ukazanie się podświetlonej ruchomej zabawki, która pokazuje się tylko wówczas, gdy dziecko reaguje zwrotem głowy na sygnał akustyczny. Po uwarunkowaniu badanie można przeprowadzić w swobodnym polu u dzieci powyżej 12. m.ż. lub przez słuchawki (u dzieci starszych), nadając sygnał y akustyczne w postaci tonów o częstotliwościach audiometrycznych lub szumów wąskopasmowych. Za pomocą tej metody można wykreślać audiogramy dla przewodnictwa powietrznego i kostnego.

Tabela 2. Przedziały wieku dziecka, w których można wykonywać poszczególne rodzaje badań behawioralnych i audiometrycznych.