...dopiero po rozstaniu
pamięta się wszystko...
ks. Jan Twardowski

Erwin Mozolewski urodził się 8 kwietnia 1917 r. w Porażynie koło Nowego Tomyśla. Studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego ukończył w 1945 r. Od 1945 do 1967 r. pracował w Klinice Otolaryngologii Akademii Medycznej w Gdańsku. W 1953 r. został powołany do służby wojskowej, którą zakończył w 1956 r. W tym okresie jako wojskowy pełnił funkcję ordynatora Oddziału Laryngologicznego w jednymze szpitali wojskowych. Stopień doktora nauk medycznych uzyskał w 1947 r. na podstawie pracy „O potrzebie posługiwania się promieniami Rentgena podczas zgłębnikowania bliznowato przewężonego przełyku”, a na podstawie uchwały Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z 30 września 1955 r. otrzymał tytuł naukowy docenta.

W okresie od 1968 do 1987 r. pełnił funkcję kierownika Kliniki Otolaryngologii Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, w której od roku 1971 był zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego, a od 1980 profesora zwyczajnego. Na podkreślenie zasługuje fakt, że od 1 września 1971 do 31 sierpnia 1978 r. był rektorem PAM. Profesor pełnił również następujące funkcje naukowe: przewodniczący Szczecińskiego Oddziału Towarzystwa Otorynolaryngologów, nadzór specjalistyczny w zakresie otolaryngologii w województwie gorzowskim (w latach 1978–1981 oraz 1989–1992), członek Krajowego Zespołu Specjalistów, członek Prezydium Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia, honorowy członek Towarzystwa Otolaryngologicznego NRD.

W okresie kierowania Kliniką na dorobek naukowy tej placówki złożyło się 297 prac oryginalnych, z których 261 opublikowano w czasopismach krajowych, a 36 w zagranicznych, ponadto 90 streszczeń – 20 opublikowano w czasopismach zagranicznych. Tematem prac badawczych były m. in. zagadnienia dotyczące: audiologii i otoneurologii, otologii, epidemiologii zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych po złamaniach przedniego dołu czaszki, kompleksowego postępowania w urazach twarzowo-podstawnych powikłanych przerwaniem ciągłości opon mózgowo-rdzeniowych nad przestrzeniami twarzowej części czaszki (metoda dostępu do tej okolicy została opracowana przez Profesora), rekonstrukcji zewnątrzskroniowej części nerwu twarzowego (były to w owym czasie pionierskie prace w kraju), postępowania chirurgicznego w zarośnięciu nozdrzy tylnych i jamy nosowo-gardłowej (metoda chirurgiczna opracowana przez Profesora), zagadnień onkologii krtani i gardła.

Z tego ostatniego zakresu Profesor opracował kilka metod chirurgicznych uznanych w kraju i za granicą. Należą do nich m.in. techniki: 1) rekonstrukcji gardła i górnego odcinka przełyku przy rozległych zmianach nowotworowych w krtani, zastosowanie uszypułowanego na naczyniach płata tarczy i ślinianki podżuchwowej w chirurgii rekonstrukcyjnej po laryngektomiach częściowych, 2) tworzenia przetok głosowych auto- i alloplastycznych po całkowitym i subtotalnym usunięciu krtani (techniki ich tworzenia Profesor opracował w 1972 r., a wyniki dotyczące jakości głosu i mowy oraz warunków fizycznych fonacji przetokowej były referowane na licznych zjazdach krajowych i zagranicznych; opublikowano je m.in. w jednej monografii w kraju, jednej w USA oraz w HNO-Praxis w NRD), 3) plastyki zwieracza gardłowo-podniebiennego przy zastosowaniu uszypułowanego na naczyniach płata tarczycy w celu obniżenia ciśnienia spoczynkowego w obrębie zwieracza gardłowo-podniebiennego do wartości umożliwiających opanowanie mowy przełykowej po laryngektomii całkowitej oraz minimalizowania ujemnych następstw zaburzeń fazy gardłowej aktu połykania po laryngektomiach częściowych, 4) kompleksowego postępowania w urazach twarzowo-podstawnych powikłanych przerwaniem ciągłości opon mózgowo-rdzeniowych nad przestrzeniami twarzowej części czaszki oraz 5) zastosowania kobaltu 60 do śródtkankowego napromieniania raka języka i dna jamy ustnej za pomocą metody (ang.) afterloading.

Pomimo że pasją Profesora była otologia, to w okresie kierowania Kliniką przeważały w jej pracy zagadnienia z zakresu onkologii. Były to bowiem wówczas (i obecnie) najbardziej „palące” problemy dnia codziennego. W Klinice wykonywano jednak praktycznie wszystkie zabiegi chirurgiczne wchodzące w zakres otolaryngologii. W okresie pełnienia przez Profesora funkcji kierownika Kliniki wykonano w niej 15 045 operacji. Duża liczba zabiegów oraz szeroki i interdyscyplinarny zakres prac badawczych, który dotyczył szczególnie wyników własnych metod chirurgicznej rehabilitacji głosu i mowy po laryngektomii, świadczą o dynamice pracy naukowo-usługowej Profesora.

W tym miejscu należy wspomnieć przykry incydent dotyczący osiągnięć naukowych Profesora. W 1979 r. profesorowie Mozolewski i Ziętek referowali na Międzynarodowym Zjeździe w Bostonie zagadnienie tworzenia przetok głosowych auto- i alloplastycznych według techniki opracowanej przez Profesora oraz wyniki dotyczące parametrów fizycznych i obiektywnej oceny jakości fonacji przetokowej. Natomiast w książce pt. Surgical and Prosthetic Approaches to Speech Rehabilitation opublikowano dane dotyczące tylko przetok głosowych autoplastycznych, bez techniki tworzenia i jakości fonacji u chorych z założonymi przetokami głosowymi alloplastycznymi (wykonywanymi ręcznie), które nie były stosowane w żadnym ośrodku klinicznym na świecie poza ośrodkiem szczecińskim. W streszczeniach prac wygłoszonych na Zjeździe zamieszczono prawdzie ten temat, jednakże z przyczyn niezależnych od Profesora (krótki termin wysłania pracy do druku, brak zainteresowania polskich firm produkcją protez, ale przede wszystkim duży krytycyzm do własnych osiągnięć) nie wysłano do wydawcy opracowania tego zagadnienia. Podchwycili tę koncepcję E.D. Bloom i M.J. Singer (USA), którzy przemysłowo skonstruowali przetokę alloplastyczną. Od tego czasu, tj. od 1980 r., tych dwóch naukowców podaje się w piśmiennictwie za twórców metody tworzenia przetok alloplastycznych. Dopiero w 2006 r. w jednej z prac doktorskich, której promotorem był prof. Stanisław Bień, podkreślono, że twórcą metody tworzenia przetok głosowych alloplastycznych jest prof. Mozolewski. Profesor na kilka tygodni przed odejściem z tego świata zapoznał się z tą pracą. Jego i nasza radość była tym większa, że fakt ten zacytowano w polskim piśmiennictwie. Profesor świetnie znał kierunki badań wybitnych lekarzy naukowców polskich i zagranicznych. Dlatego też często powtarzał: „Zdaję sobie dobrze sprawę, że w wartkim nurcie postępu osiągnięcia nasze, chociaż uzyskane dużym nakładem pracy, mają tylko wartość chwilową, ale taka już jest droga tworzenia postępu”. Ta wypowiedź świadczy o krytycznym stosunku Profesora do własnych osiągnięć, którymi z właściwą sobie skromnością dzielił się na zjazdach naukowych. Zaangażowanie w prace badawcze, rozwiązywanie problemów w sposób interdyscyplinarny są zachętą dla wielu Jego uczniów do systematycznej, rzetelnej i uczciwej pracy naukowej oraz usługowej. Takie podejście reprezentował właśnie prof. Mozolewski.

Poza pracą naukową Profesor bardzo angażował się w organizację Kliniki. W 1969 r. z Jego inicjatywy powstają pracownie: audiologiczna, otoneurologiczna, anatomiczna, histologii kości skroniowej, foniatryczna oraz sala dydaktyczna wyposażona w stanowiska indywidualne dla każdego studenta, komplety narzędzi niezbędnych do badania laryngologicznego, eksponaty, tablice oraz pomoce audiowizualne.

Profesor przykładał dużą wagę do szkolenia asystentów pracujących w Klinice, które rozpoczynało się już w trakcie porannych raportów. Każdy przypadek pacjenta przyjętego do leczenia w Klinice był szczegółowo analizowany. Słuchając relacji lekarza dyżurnego, Profesor weryfikował jego wiedzę dotyczącą danej jednostki chorobowej i ustalał kierunki metod diagnostycznych. Jeżeli nie można było ustalić rozpoznania, mówił: „Nie wiem, co to może być, proszę iść do biblioteki i przejrzeć literaturę”. Tak może powiedzieć tylko wybitny naukowiec.